تبلیغات
عربی دبیرستان - مطالب ابر درس دوازدهم عربی سوم انسانی

قواعد عربی سوم انسانی درس دوازدهم

درس دوازدهم : مُستثنی
به این دومثال توجه کنید:

1-حَضر التلامیذُ فی الصف الا محمداَ           2-ماکَتَبتُ الا العربیة

 «مُستثنی» اسمی است که به وسیله الا از حکم ماقبل آن خارج می شود ودونوع است 1- مستثنی منصوب 2- مستثنی مفرّغ 

 توضیح بیشتر

1 – به اسلوب وجمله ای که در آن ، کسی یا چیزی، از حکم ماقبل جدا  شود.اسلوب استثناء  گویند. مهمترین ادوات استثناء «إلاّ» می باشد. به این مثال توجه کنید:
اَذهبُ کلّ یومٍ الی المدرسة الاّ الْجُمعَةَ . هر روز به مدرسه می روم به جر جمعه
در مثال فوق روز جمعه، از بقیه روزها، جدا شده است. کلمه الجمعه بعد از «الاّ» قرار گرفته است.

2 – به کلمه ای که بعد از «الاّ» می آید «مُستثنی» و به کلمه ای که مستثنی از آن جدا می شود و قبل از «الاّ» درباره ی آن حرف زدیم «مستثنی منه» می گویند. به یک مثال دیگر توجه کنید:
فَسَجَدَ الملائکةُ کُلُّهُم اجْمعونَ الا ابلیس .
پس همه فرشتگان سجده کردند به جز شیطان
الملائکةُ: مستثنی منه
الا : ادات استثنا
ابلیس: مستثنی

3 - «مستثنی منه» می تواند در جمله نقش فاعل ، مفعول ، خبر و ... را داشته باشد و اعراب خودش را داشته باشد اما «مستثنی» غالباً از جهت اعراب «منصوب» است.

4 – گاهی اوقات «مستثنی منه» در جمله ذکر نمی شود، به عبارتی که در آن «مستثنی منه» ذکر نشده باشد «مستثنی مفرّغ» می گویند. چنین عبارتی غالباً با «ادوات نفی» و یا «استفهام» همراه است. در استثنای مفرّغ، چون مستثنی منه ذکر نشده است، مستثنی مطابق با نقشی که در جمله پیدا می کند. (با فرض نبودن «الاّ» درجمله) اعراب می گیرد. به این عبارات توجه کنید.

حضرَ الطّلابُ الاّ علیاً . دانشجویان حاضر شدند به جز علی
الطّلابُ: مستثنی منه
الاّ: ادات استثنا
علیاً:مستثنی(منصوب)

ما حضَرَ الاّ علیٌّ . کسی حاضر نشد به جز علی
ما: حرف نفی
الا: ادات استثنا
علیٌّ :مستثنی فاعل و مرفوع

در عبارت دوم مستثنی منه ذکر نشده است پس استثنا «مفرّغ» است و علیٌ چون نقش فاعل را دارد «مرفوع» شده است.
اکنون به چند مثال دیگر از استثنای مفرّغ توجه کنید.
ما جاءَ الا اخوکَ
ما: حرف نفی
الا: ادات استثنا
اخو:مستثنی مفرّغ (فاعل و مرفوع)

لا تَقُلْ الا الحقّ
لا:  حرف نفی
الا: ادات استثنا
الحقّ:مستثنی مفرّغ(مفعول ومنصوب)

هل جزاءُ الاحسانِ الا الاحسانُ.
هل: حرف استفهام
جزاءُ:  مبتدا ومرفوع
الا: ادات استثنا
الاحسانُ:مستثنی مفرّغ(خبر ومرفوع)

در این مثال ها ملاحظه می کنید که «مستثنی منه» ذکر نشده است و استثنا «مفرّغ» است. پس «مستثنی» با توجه به نقشی که در جمله (بدون در نظرگرفتن الا) دارد اعراب می گیرد.

5 – با توجه به مبحث استثناء در می یابیم که :
استثناء دارای سه رکن است : «مستثنی منه» ، «ادات استثناء» و «مستثناء» که گاهی مستثنی منه در عبارت ذکر نمی شود و در این صورت استثنا «مفرّغ» است.

تمرین درس دوازدهم
1 – پاسخ صحیح را انتخاب کن.
لا اَعبُدُ الاّ ..... (اللهُ – اللهَ – اللهِ )
پاسخ : اللهَ – مستثنای مفرغ – مفعول و منصوب است.

جاءَ التّلامیذُ الاّ ......(محمدٌ – محمداً – محمدٍ)
پاسخ : محمداً – مستثنا و منصوب است.

اکتُب التّمریناتِ الاّ .......الاخیر. (تمرینَ – تمرینِ – تمرینُ)
پاسخ : تمرینَ – مستثنا و منصوب است.

لا یُساعِدُ الْجملَ علی السّیرِ الا ........ (السّنامُ – السّنامِ – السّنامَ)
پاسخ : السّنامُ – مستثنای مفرغ – فاعل و مرفوع است

2 – در عبارات زیر مستثنی ، مستثنی منه و ادات استثناء، نفی و استفهام را مشخص کن. لا یُصلِحُ الرّعیّة الاّ العَدْلُ .
پاسخ :‌العدلُ فاعل و مرفوع است
الاّ : ادات استثنا – لا :‌ادات نفی

قَراتُ الدّروسَ فی العُطلةِ الا الدرسَ الاَخیرَ.
الدّروسَ:مستثنی منه
الا:ادات استثنا
الدرسَ : مستثنی(منصوب)

لا اکراهَ فی الدّین.
(استثنا وجود ندارد)

لَیْسَ القَصدُ الاّ الحَقّ.
(مستثنی منه ذکر نشده است)
الحَقّ: مستثنای مفرغ

جاءَتْ الطّالباتُ فی المدرسة الاّ زینبَ
الطّالباتُ: مستثنی منه(فاعل)
الاّ : ادات استثنا
زینبَ: مستثنی (منصوب)

علی پور دبیر عربی





موضوع: قواعد عربی سوم دبیرستان رشته انسانی، برچسب ها: متن وترجمه عربی3 انسانی، مستثنی ؛انواع مستثنی واعراب مستثنی، درس دوازدهم عربی سوم انسانی،
[ جمعه 7 تیر 1392 ] [ 12:35 بعد از ظهر ] [ محمدرضا علی پور ایوری ]
ای قـوم به حـج رفـتـه کـجـایید کجـایید معشوق همین جاسـت بـیـایید بیـایید معشوق تو هـمسایـه دیـوار بـه دیـوار در بادیه سر گشته شما در چه هوایید گـر صــورت بی صــورت مـعـشـوق ببینیـد هم خواجه و هم خانه و هم کعبه شمایید ده بار از آن خانه بـدان راه بـرفـتـید یک بار از این خانه بر این بام بر آیید ای قـوم به حـج رفـتـه کـجـایید کجـایید معشوق همین جاسـت بـیـایید بیـایید آن خانه لطیف است نشان هاش بگفتید از خـواجـه آن خـانـه نـشـانـی بـنـمایـیـد یک دسته گل کو اگر آن باغ بدیدید یک گوهر جان کو آگر از بحر خدایید ای قـوم به حـج رفـتـه کـجـایید کجـایید معشوق همین جاسـت بـیـایید بیـایید ای قـوم به حـج رفـتـه کـجـایید کجـایید معشوق همین جاسـت بـیـایید بیـایید معشوق تو هـمسایـه دیـوار بـه دیـوار در بادیه سر گشته شما در چه هوایید گـر صــورت بی صــورت مـعـشـوق ببینیـد هم خواجه و هم خانه و هم کعبه شمایید ده بار از آن خانه بـدان راه بـرفـتـید یک بار از این خانه بر این بام بر آیید ای قـوم به حـج رفـتـه کـجـایید کجـایید معشوق همین جاسـت بـیـایید بیـایید

کارم چو زلف یار پریشان و درهم است پشتم به سان ابروی دلدار پرخم است غم شربتی زخون دلم نوش کرد و گفت این شادی کسی که در این دور خرم است تنها دل منست گرفتار در غمان یا خود در این زمانه دل شادمان کم است؟ زین سان که می دهد دل من داد هر غمی انصاف ملک عالم عشقش مسلم است دانی خیال روی تو در چشم من چه گفت آیا چه جاست این که همه روزه با نم است خواهی چو روز روشن دانی تو حال من از تیره شب بپرس که او نیز محرم است ای کاشکی میان منستی و دلبرم پیوندی این چنین که میان من و غم است "سعدی

کد حدیث

کد حدیث

اوقات شرعی

وضعیت آب و هوا

ابزار هدایت به بالای صفحه

تقویم شمسی

  • کد نمایش افراد آنلاین